logo

Rhaid ‘Wynebu’r Newid’ Ynghylch Technoleg Mewn Cymdeithas

Digital Communities

Rhaid ‘Wynebu’r Newid’ Ynghylch Technoleg Mewn Cymdeithas

01/04/2016

Powering on the Cloud

Gan Derek Walker, Prif Weithedwr, Canolfan Cydweithredol Cymru

Mae’r chwyldro digidol wedi cyrraedd. Mae newidiadau mawr wedi digwydd mewn llawer o rannau o’r economi. Mae llyfrau a cherddoriaeth yn ddau ddiwydiant sydd nawr yn wahanol iawn i ddegawd yn ôl.

Bydd y trawsnewidiad sydd eisoes wedi digwydd yn y sectorau hyn yn debyg o effeithio ar y rhan fwyaf o feysydd yn hwyr neu’n hwyrach. Bydd yr effaith ar gymunedau yr un mor ddramatig ag y mae wedi bod ar fusnesau.

Mae angen i gymunedau a’r trydydd sector fod yn barod ar gyfer y trawsffurfiad digidol hwn. Er gwell neu er gwaeth, bydd yn digwydd. Yn anffodus, mae gormod ohonom yn gwrthod wynebu hynny.

Efallai ein bod ni o’r farn bod beth rydym ni’n ei wneud yn eithriadol, y bydd ein modelau gwasanaeth yn goroesi’r don lanw ddigidol. Efallai ein bod ni o’r farn bod ein modelau cyflwyno wedi profi eu gwerth dros gyfnod ac nad oes angen newid. Efallai y byddwn yn mynnu nad yw technoleg ddigidol yn bwysig oherwydd bod angen i’r bobl yr ydym yn gweithio gyda nhw gael pobl i’w cynorthwyo nhw, nid technoleg.

Mae angen i gymunedau a’r trydydd sector fod yn barod ar gyfer y trawsffurfiad digidol hwn. Er gwell neu er gwaeth, bydd yn digwydd. Yn anffodus, mae gormod ohonom yn gwrthod wynebu hynny.

Ni allwn fforddio bod yn hunanfodlon. Rhaid i’r trydydd sector fanteisio ar y buddion y gall technoleg ddigidol eu cyflwyno i’n sefydliadau a’n cymunedau. Rhaid i ni arloesi â defnyddio technoleg. Fel arall, bydd y cymunedau yr ydym yn eu gwasanaethu yn colli allan a bydd y sefydliadau yr ydym yn gweithio iddynt mewn perygl o ddiflannu.

Mae Uber yn aml yn cael ei enwi fel busnes sydd ym mhen blaen y chwyldro digidol. Ddwy flynedd yn ôl, nid oeddwn wedi clywed am Uber. Ers hynny, rwyf wedi’i ddefnyddio sawl tro. Mae Uber yn llwyfan i gysylltu gyrwyr tacsis â theithwyr. Bydd Uber ar gael yng Nghaerdydd cyn bo hir, ac mae eisoes yn trawsffurfio’r sector tacsis yn fyd-eang, yn disodli cwmnïau tacsis traddodiadol. Mae’r chwyldro wedi bod yn gyflym ac mae’n golygu bod cwmnïau tacsis hirsefydliedig yn mynd i’r wal. Ond cyn i ni ddod yn gyfarwydd ag ef, efallai y bydd y ffordd arferol newydd yn cael ei thrawsffurfio eto. Mae Google a busnesau eraill yn datblygu ceir heb yrwyr, a all olygu na fydd angen cwmnïau tacsis arnom o gwbl yn y dyfodol agos, efallai o fewn y 10 mlynedd nesaf.

Mewn math arall o ddiwydiant teithio, rydym yn gweld datblygiadau tebyg. Roedd safleoedd fel tripadvisor eisoes wedi newid y ffordd yr oeddem yn darganfod a threfnu lle mewn gwestai. Mae Airbnb nawr yn troi’r sector gwestai ben i waered eto. Yn hytrach na threfnu lle mewn gwestai, gallwn drefnu ystafelloedd mewn tai pobl eraill. Mae’n gyfleus ac yn aml yn rhatach na gwesty.

Mae’r newidiadau digidol hyn eisoes yn digwydd mewn rhannau o’r trydydd sector hefyd. Mae Buurtzorg yn fenter gymdeithasol sydd wedi creu model newydd o ofal sy’n canolbwyntio ar y claf, gan ddefnyddio system TG fodern sy’n cysylltu’r nyrs Buurtzorg a’r claf, y teulu a’r darparwyr gofal iechyd. Mae’r dechnoleg hon wedi lleihau costau gweinyddol. Mae’r fenter wedi tyfu’n gyflym ac mae bellach yn gweithredu yn UDA, Siapan a Sweden.

Yma yng Nghymru, mae Canolfan Cydweithredol Cymru yn gweithio gyda Comic Relief a Red Ninja (datblygwyr apiau) i beilota ap a all helpu pobl i ddeall effaith y Credyd Cynhwysol.

Bydd y trawsffurfiad digidol hwn yn cynnig cyfleoedd. Gall ein galluogi ni i ddarparu gwasanaethau i’n cymunedau, a gyda’n cymunedau, mewn ffordd sydd efallai’n fwy ymatebol i anghenion y cymunedau hynny, ac weithiau am gost is.

Ond mae bygythiadau enfawr hefyd. Bydd llawer o bobl yn cael eu gadael ar ôl os na chânt gymorth. Byddant yn pellhau o’r farchnad swyddi, bydd ganddynt lai o arian yn eu pocedi a byddant yn fwy arunig.

Mae gennym ddewis. Gallwn gladdu ein pennau yn y tywod neu gallwn baratoi i wynebu’r newid sy’n digwydd. Mae llawer yn y fantol i’r bobl a’r cymunedau yr ydym yn eu gwasanaethu.

Mae’r blog hwn yn fersiwn cryno o’r araith a draddododd Derek Walker yng nghynhadledd Cymunedau Digidol Cymru yn Wrecsam ym mis Chwefror 2016.