logo

Y chwyldro digidol yng Nghymru: pobl hŷn ar-lein?

Digital Communities

Y chwyldro digidol yng Nghymru: pobl hŷn ar-lein?

25/08/2017




Gan Iwan Williams, Arweinydd Cymunedau, Llywodraeth Leol a Lles, Comisiynydd Pobl Hŷn Cymru

Mae technolegau digidol yn dal i gynyddu ac yn achosi i’r byd newid yn gyflym. Rydym yn aml yn cymryd yn ganiataol y cyfleoedd sydd gennym i fancio neu siopa ar-lein, neu i ddefnyddio’r rhyngrwyd i siarad â pherthynas sydd ym mhen draw’r byd. Ond, er bod gweithgareddau o’r fath yn prysur ddod yn rhai cyffredin a’u bod yn gallu gwneud gwahaniaeth mawr i fywydau pobl, mae disgwyl i bobl wneud pethau ar-lein yn cynyddu.

Fodd bynnag, mae’r datblygiadau hyn yn gadael cyfran sylweddol o’r bobl hŷn y tu ôl: mae dros draean o’r bobl sydd dros 50 oed yng Nghymru yn cael eu hallgáu’n ddigidol ac nid ydynt yn defnyddio gwasanaethau ar-lein[1].

Mae rhai pobl yn dewis cael eu hallgáu’n ddigidol, ond mae gan bobl eraill resymau gwahanol dros beidio â bod yn rhan o’r chwyldro digidol, megis tlodi a diffyg cyfleoedd i ddefnyddio cyfrifiaduron a thechnoleg ddigidol.

Dyma enghraifft dda o berson hŷn yn cael ei adael ar ôl. Cysylltodd person hŷn â’n tîm gwaith achos ar ôl cael llythyr gan gwmni ariannol yn rhoi cyfarwyddiadau iddi ar gyfer diweddaru ei manylion ar-lein. Ar ôl iddi egluro nad oedd hi’n defnyddio cyfrifiaduron, dywedodd y cwmni ariannol bod modd iddi ddiweddaru ei manylion drwy lenwi ffurflen bapur. Fodd bynnag, er mwyn gwneud cais am ffurflen, byddai angen iddi gysylltu â’r cwmni… drwy anfon e-bost!

Dyma’r math o heriau sy’n wynebu llawer o bobl hŷn yng Nghymru, ac mae’r rheini nad ydynt ar-lein yn dioddef o wahaniaethu. Mae pobl hŷn nad ydynt yn defnyddio technoleg ddigidol yn cael eu hamddifadu o fuddion ac arbedion ariannol am eu bod yn defnyddio dulliau traddodiadol o fancio a masnachu. Mae ymchwil yn awgrymu bod pobl hŷn yn talu pris uchel am beidio â defnyddio gwasanaethau digidol: mae aelwydydd nad ydyn nhw ar-lein yn colli allan ar arbedion o hyd at £560 y flwyddyn gan nad ydyn nhw’n siopa a thalu biliau ar-lein[2].

Mae nifer o gwmnïau hefyd yn cael gwared ar lythyrau, rhifau ffôn ac adeiladau ffisegol yn raddol, gan symud at wasanaethau a rhyngweithio digidol yn unig. Mae hyn yn gadael rhai pobl hŷn mewn sefyllfa anodd iawn, ac yn gwneud iddynt deimlo’n rhwystredig oherwydd y diffyg empathi, y diffyg parch a’r diffyg dealltwriaeth sy’n cael ei arddangos gan rai cwmnïau.

Nid oes amheuaeth y gall technolegau digidol wneud gwahaniaethau cadarnhaol i fywydau pobl hŷn. Mae’r gallu i siarad â ffrindiau neu deulu mewn rhannau eraill o’r byd, neu i ddatblygu diddordebau neu hobïau newydd drwy ddefnyddio technoleg ddigidol, yn gallu helpu i leihau unigrwydd ac ynysiad, er enghraifft. Hefyd, wrth ymgymryd â chyfleoedd i ddefnyddio technoleg ddigidol, gall pobl hŷn ennill sgiliau a chymwysterau newydd a all eu helpu i aros yn y gwaith neu ddychwelyd i weithio.

Mae llawer o waith da yn cael ei wneud ledled Cymru er mwyn codi ymwybyddiaeth o fanteision technolegau digidol ac i annog pobl hŷn i fynd ar-lein. Er enghraifft, mae Llywodraeth Cymru a Chanolfan Cydweithredol Cymru yn darparu Cymunedau Digidol Cymru, sy’n darparu hyfforddiant cynhwysiant digidol am ddim i bobl hŷn ac yn sicrhau eu bod nhw’n hyderus wrth ddefnyddio technolegau digidol[3]. Yn yr un modd, mae Banc Barclays yn darparu cymorth a chefnogaeth ymarferol i bobl hŷn fynd ar-lein drwy ei raglen Eryrod Digidol[4].

Er bod mentrau fel hyn yn cael eu croesawu ac y dylid eu cefnogi, mae’n hanfodol bod unigolion yn cael cymaint o ddewis â phosib o ran y cyfleoedd dysgu digidol sydd ar gael iddynt. Fodd bynnag, mae hefyd yn hanfodol bod y bobl hŷn nad ydynt am ddefnyddio gwasanaethau digidol yn gallu ymgysylltu’n llawn â gwasanaethau yn y sector cyhoeddus a’r sector preifat drwy ddulliau traddodiadol sydd heb fod yn ddigidol.

Ni ddylai pobl hŷn gael eu cosbi i bob pwrpas am beidio â defnyddio technoleg ddigidol, a dylai cwmnïau ddeall a pharchu hynny am na all Cymru fforddio cael cyfran sylweddol o’i phobl hŷn wedi’u gwthio i’r ochr ac yn destun gwahaniaethu.

Mae’r chwyldro digidol yn newid ac yn gwella bywydau llawer o bobl. Fodd bynnag, mae’n hanfodol nad yw’r symudiad tuag at dechnoleg ddigidol yn cael effaith negyddol ar fywydau pobl hŷn. Wrth i’r daith ddigidol yng Nghymru barhau, dylai’r egwyddor arweiniol ganolbwyntio ar sicrhau bod gan bobl hŷn lais sy’n cael ei glywed, a bod ganddynt ddewis a rheolaeth.

[1] http://gov.wales/docs/dsjlg/publications/comm/160316-digital-inclusion-strategic-framework-cy.pdf
[2] https://www.gov.uk/government/publications/government-digital-inclusion-strategy/government-digital-inclusion-strategy
[3] http://cymunedaudigidol.llyw.cymru/hyfforddiant/
[4] http://www.barclays.co.uk/digital-confidence/eagles/