logo

Yr atebion ar-lein ar gyfer rheoli diabetes sydd ar gael yn eich poced

Digital Communities

Yr atebion ar-lein ar gyfer rheoli diabetes sydd ar gael yn eich poced

12/03/2018



Mae Cymunedau Digidol Cymru yn gweithio gyda nifer gynyddol o sefydliadau yn y sectorau iechyd a gofal cymdeithasol, wrth i’r cysylltiad rhwng cynhwysiant digidol a gwaith yn y meysydd hyn ddod yn fwyfwy perthnasol.

Gall hyn gynnwys pobl yn defnyddio technoleg er mwyn gwella eu hiechyd mewn ysbytai neu gartrefi gofal, mewn rhai achosion gallent gael cymorth gan wirfoddolwyr digidol; sefydliadau sy’n gwella mynediad i wybodaeth iechyd ar-lein; a phobl sy’n defnyddio technoleg ddigidol gartref er mwyn gwella eu hiechyd a’u lles eu hunain.

Yn y blog hwn, rydym yn canolbwyntio ar waith PocketMedic, adnodd ar-lein a ddatblygwyd yn Abertawe er mwyn helpu pobl i reoli diabetes. Ar hyn bryd, mae tua 177,000 o bobl yng Nghymru yn byw gyda diabetes, ac awgryma amcangyfrifon bod gan 70,000 yn fwy o bobl ddiabetes ond naill ai nad ydynt yn ymwybodol ohono neu eu bod heb gael diagnosis. Gallai 540,000 o bobl eraill yng Nghymru fod yn wynebu risg uchel o ddatblygu diabetes ac mae’r niferoedd yn cynyddu bob blwyddyn. Rydym wedi siarad â Kimberley Littlemore a gafodd y syniad o greu PocketMedic.

C: Beth yw hanes PocketMedic?

A: Flynyddoedd maith yn ôl roeddwn yn gweithio yn y BBC yn cynhyrchu Comic Relief – chi’n gwybod, y ffilmiau apêl hynny a oedd yn torri eich calon ac yn eich gwneud i estyn am eich cerdyn credyd ar Ddiwrnod y Trwynau Coch? Roeddwn yn rhannu stori mam yn Ethiopia neu dad yn Kenya, er enghraifft, a oedd yn wynebu’r heriau o fyw mewn tlodi eithafol. Pan rydych mewn sefyllfa anodd ac mae rhywbeth yn digwydd i chi, gall fod yn anodd iawn ymdopi ac yn anoddach fyth dod dros y peth. Roedd y rhan fwyaf o’r straeon yn ymwneud ag iechyd, boed hynny’n HIV ac AIDS mewn oedolion neu blant, clefydau trofannol heb eu trin, malaria neu ddiffyg maethiad. Roeddwn yn gwneud ffilmiau am iechyd yn ogystal â materion datblygu rhyngwladol – yn ceisio rhoi cyd-destun i’r hyn oedd yn digwydd a pham, yn y gobaith y gallai eich arian wneud gwahaniaeth sylweddol.

Gadewais y BBC bum mlynedd yn ôl ac es i ati i ystyried sut y gallwn wneud ffilmiau a oedd yn ymwneud yn benodol ag iechyd i’r rheini a oedd yn byw yn y gwledydd datblygol, er mwyn helpu pobl i ddeall cyflyrau cyffredin yn well a’u rheoli eu hunain, oherwydd sylweddolais fod y diffyg dealltwriaeth o iechyd yn aml yn gwneud sefyllfaoedd anodd yn anoddach fyth. Roeddwn yn ymwybodol hefyd fod ffilmiau ar gael am gyflyrau acíwt megis malaria, iechyd mamolaeth a rheoli HIV ac AIDS, ond ychydig iawn oedd ar gael am gyflyrau cronig eraill megis diabetes math 2 a chlefyd y galon. Roeddwn yn trafod hyn gyda chlinigydd yng Ngorllewin Cymru ac yn sôn wrtho am fy uchelgais, a rhannodd ei rwystredigaeth ynglŷn â cheisio cyrraedd ei gleifion yng Nghymru gyda gwybodaeth ategol am reoli eu diabetes.

Gofynnodd i mi, “cyn i chi fynd i Affrica ac India i wneud ffilmiau, fyddech chi’n fodlon gweithio gyda ni yng Nghymru i gyrraedd cannoedd o filoedd o bobl sy’n byw gyda diabetes math 2?” A dyna sut y dechreuodd PocketMedic mewn gwirionedd.

C: Beth yw nod PocketMedic?

A: Ei nod yw cysylltu pobl sy’n debyg i’w gilydd Rwyf newydd wrando ar ‘You and Yours’ ar y radio gyda Winifred Robinson a dywedodd menyw a oedd yn byw gyda gordewdra ei bod am ymuno â grŵp o bobl sy’n debyg iddi hi, fel y gallent gefnogi ei gilydd er mwyn mynd i’r afael â’u pwysau a’u perthynas emosiynol â bwyd. Os ydych yn byw mewn ardal anghysbell o’r wlad ac yn teimlo fel eich bod wedi eich ynysu’n ddaearyddol, os ydych yn byw mewn dinas brysur ac yn teimlo fel eich bod wedi eich ynysu’n emosiynol, os ydych yn byw gyda theulu prysur ond yn teimlo fel eich bod wedi eich ynysu oherwydd nad oes unrhyw un yn wynebu’r un frwydr â chi, rydym yn ceisio creu’r gymuned honno o bobl er mwyn i chi gyfarfod â nhw. Er y bydd hynny mewn ffilm, o leiaf y gallwch weld nad ydych ar eich pen eich hun a chael rhywfaint o amser i ddysgu mwy am eich cyflwr.

Os oes gennych fethiant y galon, diabetes, iselder a gorbryder, poen cronig, clefyd rhwystrol cronig yr ysgyfaint (COPD), lymffoedema … mae gennym gyfres o ffilmiau yn cynnwys pobl sy’n estyn allan er mwyn rhannu eu profiadau gyda chi. Maent yn rhannu eu teimladau, eu dyheadau a’u hofnau, yn dweud y gwir ac yn cynnig eu straeon er mwyn dangos bod rhywun fel chi yn y byd ac, yn fwy na thebyg, ond ychydig filltiroedd i ffwrdd. Rydym wedi ffilmio yng Ngogledd, De, Gorllewin, Dwyrain a Chanolbarth Cymru yn casglu straeon ac yn rhannu arbenigedd meddygon a nyrsys er mwyn esbonio’r hyn sy’n digwydd i’ch corff pan fyddwch yn cael pwl hypo neu hyper, yn teimlo poen parhaus, pan fyddwch am fynd ar wyliau ac yn poeni am eich lymffoedema neu am wybod pa ymarferion sy’n briodol i’w gwneud yn eich cadair… mae cleifion arbenigol a chlinigwyr arbenigol yn mynd i’r afael â phob agwedd ar gyflwr cronig ac yn eu rhannu â chi, y claf, mewn modd hygyrch, gweledol a diddorol.

C: Sut mae pobl yn defnyddio PocketMedic?

A: Rydym yn rhannu cyfres o ddolenni i’r ffilmiau sy’n rhoi mynediad i chi at yr holl ffilmiau yn y casgliad penodol hwnnw. Rydym yn ceisio dod o hyd i’r ffordd fwyaf effeithiol o’u rhannu – rydym yn rhannu’r dolenni mewn llythyr, neu gallwn eu hanfon at y cleifion drwy neges destun. Ar hyn o bryd, gall Meddygon Teulu a Nyrsys Practis ddosbarthu’r dolenni. Mae’r cynnwys ar ddiabetes yn rhan o ddarpariaeth Gwasanaethau Ychwanegol yn GIG Cymru ac felly mae gan glinigwyr pob cymhelliant i’w rannu â’u cleifion. Mae’r cynnwys ar lymffoedema ar gael yn genedlaethol. Mae’r cynnwys ar glefyd rhwystrol cronig yr ysgyfaint (COPD) ar gael ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda ac mae’r cynnwys Lles ar gael ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Abertawe Bro Morgannwg. Mae’r gost yn isel iawn – ceiniogau fesul y boblogaeth o gleifion – i gyfrannu tuag at y gost o ddosbarthu a diweddaru’r ffilmiau. Hoffem i fwy o Fyrddau Iechyd/grwpiau cyflyrau cronig danysgrifio i’r cyfresi eraill. Po fwyaf o bobl sy’n tanysgrifio, y mwyaf o gynnwys y gallwn ei greu.

C: Yn eich barn chi, pam y mae’n bwysig bod pobl yn gallu defnyddio adnoddau ar-lein megis PocketMedic, chwilio ar y rhyngrwyd a defnyddio apiau, er mwyn eu helpu i reoli eu hiechyd?

A: Os byddwch yn darllen am bethau megis y Theori Hunan-Benderfyniad neu’r Mesur Ysgogi Cleifion, mae’r dystiolaeth yn dangos bod pobl sydd wedi ymgysylltu â’u hiechyd yn iachach neu’n gallu rheoli eu hiechyd yn fwy effeithiol. Mae LLAWER o bethau ar-lein – os byddwch yn chwilio am ddiabetes yn Google, mae tua miliwn o ganlyniadau yn ymddangos. Felly, nid yw’n ymwneud â nifer neu hygyrchedd yn unig – mae’n ymwneud ag ansawdd. Roeddwn yn awyddus i greu cynnwys wedi’i GURADU – pethau y gallwch fod yn sicr eu bod wedi’u cymeradwyo gan y GIG. Nid oes angen i chi boeni a yw darn o gyngor yn gywir ai peidio.

C: Yn eich barn chi, beth arall y gellir ei wneud er mwyn helpu pobl i ddefnyddio technoleg ddigidol at ddibenion iechyd? Er enghraifft, ydych chi’n credu bod angen mwy o gymorth ar bobl hŷn neu bobl sydd wedi’u hynysu’n gymdeithasol?

A: Yr her gyda thechnoleg ddigidol yw sicrhau ei bod yn cyrraedd pobl. Rydym wedi gwneud ffilmiau hyfryd, diddorol a grymusol, ond weithiau rwy’n poeni a fyddwn yn gallu sicrhau eu bod yn cyrraedd pawb a ddylai eu gweld. Sut y gallwn sicrhau eu bod yn cael eu rhannu, eu rhagnodi a’u cynnig i’r rheini a fyddai’n cael budd ohonynt? Dyna ein her fawr. Os ydych yn glaf, GOFYNNWCH i’ch meddyg teulu neu nyrs practis am y ffilmiau PocketMedic – byddai hynny’n ddefnyddiol iawn. Mae llechi yn dechnoleg wych y gall pobl o bob oedran eu defnyddio. Yn amlwg, gall fod yn heriol mabwysiadu rhywbeth newydd, ond os ydych yn defnyddio rhywbeth yn aml neu mewn grŵp, neu’n fodlon ymuno â grŵp yn eich llyfrgell neu ganolfan gymunedol er mwyn dysgu sut i ddefnyddio eich llechen i wylio’r ffilmiau, yna, yn aml, mae cymorth ar gael. Ac wrth gwrs, gallech ofyn i unrhyw berson ifanc… mae’n debyg eu bod nhw’n gwybod yn reddfol sut i wneud pethau sy’n ymwneud â ffonau symudol neu gyfrifiaduron!